AKADEM<İ>KTİSAT

 

 

KOBİ’LERİN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ VE FİNANSAL SORUNLARI İLE İLGİLİ ANKET ÇALIŞMASI

 

 

 

İÇİNDEKİLER:

 

1.ANKETİN TANITIMI

1.1.ANKETİN AMACI

1.2.ANKETİN KAPSAMI

1.3.ANKETTE KULLANILAN METOT

 

2.ANKETİN DEĞERLENDİRİLMESİ

2.1. BÖLÜM I: İŞLETMENİN YAPISI İLE İLGİLİ SORULAR

2.2. BÖLÜM II: KOBİ’LERİN EKONOMİDEKİ YERİ

2.3. BÖLÜM III: KOBİ’LERİN GENEL SORUNLARI

2.4. BÖLÜM IV: KOBİ’LERİN FİNANSAL SORUNLARI

2.5.NİHAİ DEĞERLENDİRME

 

EK: ANKET FORMU: KOBİ’LERİN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ VE FİNANSAL SORUNLARI İLE İLGİLİ ANKET ÇALIŞMASI

 

 

 

1.ANKETİN TANITIMI

1.1.ANKETİN AMACI:

            Bu anketimizle, KOBİ’lerin Türkiye ekonomisindeki yerini tespit ederek, genel ve finansal sorunlarını ortaya koymayı amaçladık. Yani bir nevi; KOBİ’lerle ilgili çalışmalarla teorik olarak ortaya konan sorunları direkt olarak işletme yetkililerinin kendi ifadeleriyle teyit etmeye çalışmış bulunuyoruz. Dolayısıyla teorik olarak tespit edilen sorunların pratikte de aynen geçerliliğini koruduğu ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

1.2.ANKETİN KAPSAMI:

            Anket, KOBİ’leri kapsamaktadır. Ancak, “küçük” ve “orta ölçekli” şeklinde bir sınıflamaya gitmediğimizi belirtmeliyiz. Çünkü ülkemizdeki tanımlar, tüm KOBİ’leri kapsayıcı nitelikte olmadığından söz konusu tanımlardaki kıstasları da kullanarak böyle bir ayırıma gitmeyi uygun görmedik. Dolayısıyla, bu çerçevede tespit edilecek sorunlar da genelde ortak olduğundan, bahsi geçen sınıflamaya ihtiyaç kalmamış olmaktadır.

 

            Toplam olarak 100 firma ile anket düzenlenmiştir. Sektör olarak sanayi ve hizmet alanında faaliyette bulunan firmalar seçilmiştir. Ayrıntılara girmeden evvel bir anlayış yanlışlığına dikkat çekmek isteriz. Genel olarak KOBİ denince, sanayi sektöründe faaliyet gösteren, yani mal üretiminde bulunan işletmeler akla gelmektedir ki bu, yanlıştır. Çünkü KOBİ’ler sadece mal üreten işletmeler değildir. Pek âlâ, hizmet sektöründe faaliyette bulunan ve dolayısıyla hizmet üreten işletmeler de KOBİ olabilir. Bu sebeple biz anketimizi her iki sektör işletmelerinde düzenlemeye çalıştık.

 

100 işletmenin bileşimi, oran olarak şöyledir:

·         %60’ı imalât alt-sektöründe olmak üzere sanayi sektöründedir.

·         %40’ı ise ticaret, sağlık, eğitim ve inşaat olmak üzere hizmet sektöründedir.

 

İmalât alt-sektörü firmalarının faaliyet kolları şöyledir:

Tekstil, kimyevî madde, otomotiv parçaları, tıbbî malzeme, metal, ambalaj, inşaat malzemeleri üretimi.

 

Hizmet sektörü alt-sektörlerindeki firmaların faaliyet kolları da şöyledir:

Bilgisayar, mobilya ve dış ticaret de dahil olmak üzere Ticaret; Sağlık; Eğitim; ve İnşaat hizmetleri.

 

Firmalarla ilgili diğer teknik bilgilere gelince... Bunları alt başlıklar halinde sıralayacağız:

·         Kuruluş Tarihi:

Firmalar genelde, 90 yılı sonrası kurulmuş olup çoğu yeni olan işletmelerdir.

·         Sermaye:

Ortalama, 50.000.000.000 TL. sermayeli işletmelerdir.

·         Kapasite Kullanım Oranı:

Ortalama, %65 oranındadır. Bu hâli itibariyle düşük gibi görülebilir. Buna sebep olarak, halen devam eden ekonomik durgunluk ortamı belirtilebilir.

·         Çalışan Sayısı:

Ortalama, 40 çalışanlı işletmelerdir.

 

            Ankete katılan işletmeler, ağırlıklı olarak İstanbul ve civarından olmakla birlikte daha sağlıklı sonuçlara ulaşabilmek için şu illerden de işletmelerle anket düzenlenmiştir: Adana, Balıkesir, Bursa, Elazığ, İzmit, Kayseri, Konya ve Malatya.

 

Ankete katılım oranı %53 olup, bunun sektörel bileşimi şöyledir:

·         %32 Sanayi sektörü

·         %21 Hizmet sektörü

 

 

 

1.3.ANKETTE KULLANILAN METOT

Anketlerin %10’u yüz yüze görüşme; %90’ı posta yoluyla düzenlenmiştir.

 

Toplam 4 bölümden oluşan ankette, temelde 41 soru mevcuttur.

·         İlk bölümden önce işletme ile ilgili teknik bilgi edinilmesi amacıyla küçük bir kısım daha ilave edilmiştir. Burada İşletmenin; faaliyet konusu, kuruluş tarihi, faaliyete geçiş tarihi, kayıtlı/ödenmiş sermayesi, kapasite kullanım oranı ve çalışan sayısı ile ilgili bilgiler edinilmeye çalışılmıştır.

·         İlk bölümde; işletmenin yapısı ile ilgili sorular sorulmuştur.

·         İkinci bölümde; ekonomideki yerlerini tespite yönelik sorular sorulmuş, bu konudaki bilgi seviyeleri ölçülmeye çalışılmıştır.

·         Üçüncü bölümde; genel sorunlarına yönelik sorulara cevap alınmaya çalışılmıştır.

·         Son bölümde; KOBİ’lerin finansal sorunları tespit edilmeye çalışılmıştır.

·         Ayrıca, ek bir kısımla işletme yetkililerinden KOBİ’lerle ilgili düşünce, çözüm teklifi vb. varsa, iletilmesi talep edilmiştir.

 

 

 

2.ANKETİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Değerlendirme metodumuz şu şekilde olacaktır:

1.      Öncelikle soruyu yazacağız.

2.      Söz konusu soruya verilen cevab(lar)ı uygun bir şekilde sıralayacağız.

3.      Bu cevap(lar) ışığında yorumumuzu aktaracağız.

 

 

 

2.1. BÖLÜM I: İŞLETMENİN YAPISI İLE İLGİLİ SORULAR:

1)SORU:İşletmeniz, bir ortaklık mıdır?

 Evet                          Hayır

*Ortaklık ise, ortaklar çoğunlukla aile üyeleri veya akrabalardan mı oluşmaktadır?

 Evet                          Hayır

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

Evet-Evet        (%64)

Evet-Hayır       (%35)

Hayır-Hayır      (%1)

 

YORUM:

Bir işletme hariç, diğer işletmeler ortaklıktır. Bunların da büyük çoğunluğu aile şirketi niteliğindedir. Bu, genel KOBİ karakterinin tipik ifadesidir.

 

 

 

2)SORU:İşletme sahibi (sahipleri) aynı zamanda işletmede yönetici  midir?

 Evet                          Hayır

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

Evet     (%96)

Hayır    (%4)

 

YORUM:

Bu da genel KOBİ karakteristiğini yansıtmaktadır.

 

 

 

3)SORU:Temel ham madde temin yerlerini nispî olarak belirtiniz.

* % ..... Yurt içi                      * % ..... Yurt dışı

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %90

Oranlar çeşitlidir, fakat ağırlıklı olarak bu ihtiyaç yurt dışından karşılanmaktadır.

 

YORUM:

Bunun sebebi, işletmelerin bir yatırım faaliyeti içinde olmasıdır.

 

 

 

4)SORU:Üretiminiz nispî olarak hangi tüketiciye yöneliktir?

* % ..... Endüstriyel tüketici (fabrika ...)         * % ..... Nihai tüketici (halk...)

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %90

Endüstriyel Tüketici    (%60)

Nihai Tüketici  (%40)

 

YORUM:

Bu oranın endüstriyel tüketici lehine olması, KOBİ’lerin gerçekten, ekonominin dinamik birimleri olduğunu ifade eder.

 

 

 

5)SORU:Üretimde kullandığınız makinelerin ortalama yaşı kaçtır?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %88

0 ila 20 arasında değişen cevaplar verilmiştir. Ancak, ortalama yaş 4’tür.

 

YORUM:

Söz konusu yaş ortalaması dikkate alındığında yaşlı olmayan bir makine-teçhizat donanımına sahip oldukları anlaşılmaktadır.

 

 

 

6)SORU:Üretim teknolojinizin durumu sizce nasıldır?

 Modern

 Yeni sayılır

 Biraz eski

 Eski

 Çok eski

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %82

Bu soruya verilen cevaplar, genelde “yeni sayılır” şeklinde olmuştur.

 

YORUM:

Üretim teknolojilerinin yeni olduğu ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

7)SORU:Sahip olduğunuz standart belgelerini işaretleyiniz.

 TSE

 TSEK

 ISO 9000

 Diğer (belirtiniz) .....

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %80

TSE                            (%13)

TSEK                          (%4)

ISO 9000                    (%4)

CE (Sağlık)                 (%2)

CTS (Elektronik)         (%2)

Hiç sahip olmayan      (%75)

 

YORUM:

Standart belgelerine sahip olan KOBİ’lerin oranı çok düşüktür. Olmayanlara baktığımızda karşılaştığımız oran (%75) yukarıdaki oranın tersine çok yüksektir. KOBİ’lerin üretimde standardizasyon konusunda büyük eksikliklerinin olduğu anlaşılmaktadır.

 

 

 

8)SORU:İşletmenizde sadece finansal işlerle ilgili bir bölüm mevcut mudur?

 Evet                          Hayır

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %94

Evet     (%59)

Hayır    (%41)

 

YORUM:

%59’luk bir oran KOBİ’ler açısından, konunun önemini ifade eder. Ancak, %41’in de ciddi bir oran olduğu dikkatten uzak tutulmamalıdır. Finansal işlemlerin daha sağlıklı takibi için böyle bir bölümün oluşturulması gereklidir.

 

 

 

2.2. BÖLÜM II: KOBİ’LERİN EKONOMİDEKİ YERİ:

1)SORU:Bir KOBİ tanımı yapar mısınız?

 

CEVAP:

Öncelikle, cevaplama oranının %51 olduğunu belirterek cevaplardan bazılarını sıralayalım:

·         Sanayi, ziraat, ticaret ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren, istihdama ve döviz girdisine katkısı olan, sermayenin tabana yayılmasında gerekliliği olan küçük işletmelerdir.

·         Bilançosunda sermayesi 100 milyar TL’nin altında olan her işletme KOBİ’dir.

·         Çalışan sayısı 100 veya daha fazla olan orta ölçekli işletmelere KOBİ denir.

·         İmalât sanayiinde faaliyet gösteren, en az 150 işçi kapasiteli ve demirbaşları tutarı en az 50 milyar TL olan her işletme KOBİ’dir.

·         KOBİ, küçük ve orta ölçekli işletmelerin kısaca sorunlarını daha kolayca çözümleyebilmek için bir araya gelerek oluşturdukları bir kurumdur.

 

YORUM:

Bu cevaplar, KOBİ’lerin henüz kendilerini tanımlayamadıklarını ve hatta tanımadıklarını göstermektedir. Belki de mevcut tanımların kendilerini ifade etmediği düşüncesindedirler. Özellikle cevaplama oranı dikkate alındığında bu durum daha açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, birtakım yeknesak ve çerçeveli tanımların oluşturulması ve KOBİ’lerin bu tanımlara uygun bir yapıya sahip olması temin edilmelidir.

 

 

 

2)SORU:Bir KOBİ olarak; sizce tanımlanmış olmak önemli midir, neden?

 Evet, .....                               Hayır, .....

 

CEVAP:Cevaplama oranı:%43

Evet     (%69)

Hayır    (%31)

 

*Evet diyenlerin cevapları:

·         Tanınmayan bir kuruluşun sorunlarının anlaşılması mümkün değildir.

·         Devletçe veya finansal kurumlarca sağlanacak imkânlardan istifade edebilmek için.

·         Muhatap bulabilmek için.

 

*Hayır diyenlerin cevapları; “beklentilerinin olmayışı” ve “tanımların sahip oldukları içerik ve fonksiyon açısından kendi işlerini kolaylaştırıcı özelliğe sahip olmadığı” şeklinde olmuştur.

 

YORUM:

Biz de tanımlanmanın faydalı olduğu kanaâtindeyiz ve ilk cevap, görüşümüzü büyük kısmı itibariyle yansıtmaktadır. Bizce de sorunların tespitî ve imkânlardan istifade için bir tanıma sahip olmak gereklidir.

 

 

 

3)SORU:Bağlı bulunduğunuz birlik, konfederasyon, vakıf veya dernek var mıdır?

 Evet                          Hayır

*Evet ise:

a-Bunları sıralar mısınız?

b-Böyle bir bağlılığa niçin ihtiyaç hissettiniz?

c-Bu bağlantılarınızla ilgili sorunlarınız, varsa, nelerdir?

*Hayır ise:

a-Bu tür bağlantılarınızın olmayışının sebepleri nelerdir?

b-Bağlantı kurmayı düşünüyor musunuz?

 Evet                          Hayır

 

CEVAP:

Evet     %61

Hayır    %39

 

*Evet için:

a)ITO, ISO, İhracatçılar Birliği, SİAD, Kalite Derneği

b)Odalar için; “Kanunî mecburiyetten dolayı.”

Diğerleri için:

·         Aynı sektörde çalışan firmaların dayanışma içerisinde çalışarak sektörü pazarlarda güçlü hâle getirmesi.

·         Bir baskı grubu oluşturmak, sesimizi duyurmak, muhatap bulabilmek için.

·         Gelişmelerden haberdar olmak, yardımlaşmak için.

c)

·         Bürokrasinin varlığı ve yavaş işleyiş.

·         Enformasyon sağlamada sıkıntılar.

 

YORUM 1:

Kanunî mecburiyet dışında, sahip oldukları bağlılık oranı yani %61, aslında düşük bir seviyededir. Ayrıca, merci sayısı da azdır. Ancak, bağlanma sebepleri amaca uygun niteliktedir. Sorunları ise geneldir.

*Hayır için:

a)

·         Fazla pratik yararının olmayışı ve getirdiği yüksek maliyet.

·         İhtiyaç duyulmaması.

·         Bu konuda bağlılıkla ilgili kendilerine herhangi bir yaklaşımın olmayışı.

b)Evet             (%58)

   Hayır (%42)

 

YORUM 2:

“a” maddesinde belirtilen 3.sebep, bu konu ile ilgili eksikliği çok güzel bir şekilde ortaya çıkarmaktadır. Firmaların bir kısmı, bağlılık için kendilerine teklifte bulunulacağını zannetmektedir. Ayrıca, bağlantı kurulması niyetinde olunmadığına yönelik verilen cevap oranı (%42) da oldukça yüksektir.

 

 

 

4)SORU:Türkiye’de KOBİ’lere rehberlik ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar var mıdır?

 Evet                          Hayır

 

CEVAP:

Evet                (%30)

Hayır               (%32)

Cevapsız        (%38)

 

Evet için; KOSGEB, Halk Bankası, Odalar, Standartlarla ilgili kuruluşlar.

 

YORUM:

Bu oran, KOBİ’lerin bu tür kuruluşları tam olarak tanımadığı; ya da bu amaçla bir arayış içine girmedikleri anlamına gelmektedir.

 

 

 

5)SORU:Teknoloji transferi ve teknik bilgi veren kuruluşlardan ,varsa, irtibata geçip istifade ettiklerinizin isimlerini yazabilir misiniz?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %6

TSE, KOSGEB, Üniversite, SİAD, Esnaf ve Sanatkârlar Derneği ve yabancı bir firma (Huber-Avusturya)

 

YORUM:

İşletmelerin bu konuda neredeyse hiçbir teşebbüsünün olmadığı ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

6)SORU:KOBİ’lere destek verdiğini bildiğiniz kamu niteliğindeki kuruluşlardan bildiklerinizi sıralar mısınız?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %21

KOSGEB, Halk Bankası.

 

YORUM:

Bu, son derece düşük bir orandır. Belki de bu konuda bahsi geçen kuruluşların büyük ihmalkârlıkları vardır.

 

 

 

2.3. BÖLÜM III: KOBİ’LERİN GENEL SORUNLARI:

1)SORU:Aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

 Pazarlama alanındaki yetersizlikler

 Yenilikler ve teknoloji konusundaki aksaklıklar

 Eğitim konusundaki eksiklikler

 Finansal alandaki sorunlar

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %83

Farklı sıralamalar yapılmış olmakla birlikte, en çok tercih edilenler şu şekildedir:

Finansal..., Eğitim..., Pazarlama..., Yenilikler...

 

YORUM:

Finansal sorunlar, KOBİ’ler için önemini korumaktadır. Ancak, bunu hemen eğitim sorununun takip etmesi, bu konuda eksikliklerin fark edilmiş olması şeklinde değerlendirilebilirse, olumlu bir gelişmenin var olduğu söylenebilir.

 

 

 

2)SORU:İşletmenize hangi alan(lar)da danışmanlık hizmeti alıyorsunuz?

 Planlama, Örgütleme, Organizasyon

 Pazarlama

 Muhasebe

 Finansman

 Üretim

 Personel Yönetimi

 Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge)

 Halkla İlişkiler

 Diğer (belirtiniz)

 Almıyorum

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

En çok tercih edilenden başlayarak sıralayalım:

Muhasebe                                                      %40

Ar-Ge                                                             %12

Personel Yönetimi                                         %8

Planlama, Örgütleme, Organizasyon           %8

Finansman                                                    %8

Üretim                                                            %4

Pazarlama                                                     %2

Halkla İlişkiler                                                 %2

Almıyoruz                                                       %16

Diğer (alanlar) : Hukuk, Vergi, Bilgisayar

 

YORUM:

·         En çok danışmanlık hizmeti alınan konu, muhasebedir.

·         İkinci en çok tercih edilen konunun Ar-Ge oluşu, bilgiye ve bilgiyi araştırmaya verilen önemin artmakta olduğunu ifade eder.

·         Hiçbir konuda danışmanlık hizmeti almayanların oranı ise çok yüksektir. Halbuki, günümüz şartlarında bu tür hizmetler almadan sağlıklı bir büyüme gerçekleştirmek, kolay değildir.

 

 

 

3)SORU:Karşılaştığınız hukukî nitelikteki sorunlarınıza örnek verebilir misiniz?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %45

Yoğun olarak dile getirilenler:

·         Alacakların tahsilatında (çek-senet) takibat oldukça zordur.

·         Hukukî mevzuatın takibi ve anlaşılabilirliği güçtür.

·         Vergi kanunları, günün ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte değildir. Mesela; enflasyon ihmal edilmektedir.

 

YORUM:

Bu sorunlara ilaveten verilen enteresan bir cevabı belirtmek istiyoruz.

“Hukukî bir sorunum yoktur, olsa da rüşvetle halledilebilir.”

Aslında bu, meselenin vehametini göstermektedir. Halbuki bu, belki de yukarıda sıraladığımız sorunların bir kısmının bizzat kaynağıdır.

 

 

 

4)SORU:Karşılaştığınız bürokratik engellerle ilgili birkaç örnek verebilir misiniz?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %49

·         Gümrüklerde işlemlerin çok yavaş gerçekleştirilmesi.

·         Standardizasyon konusunda ilgili kuruluşlarca çıkarılan engeller.

·         Kredi temininde talep edilen belgeler ve şartların ağırlığı.

·         İşletme ruhsat alımının zor oluşu ve belediye yetkililerinin ilgisizlikleri.

·         Ticaret sicili ile ilgili muamelelerdeki güçlükler.

·         İhalelerde ideolojik tercihlerin ön planda tutulması.

 

YORUM:

Son madde dikkat çekicidir. Bu tür yaklaşımlar şüphesiz, işlemin sıhhatini olumsuz yönde etkileyici özelliğe sahiptir.

 

 

 

5)SORU:Yatırımlarınızla ilgili olarak hiç ‘‘fizibilite raporu’’ hazırladınız mı?

 Evet                          Hayır

*Hayır ise; neden?

 

CEVAP:

Evet                %64

Hayır               %26

Cevapsız        %10

“Hayır” diyenlerin genel cevabı: “-Gerek görmedik.”

 

YORUM:

KOBİ’lerin bir kısmı bu etütten habersizdir. “-Gerek görmedik” diyenlerin ise, konunun içeriği ve önemi hakkında yeterli bilgisi olmadığı anlaşılmaktadır.

 

 

 

6)SORU:İşletmeniz nerede bulunmaktadır?

 Yerleşim bölgesinde

 Yerleşim bölgesi dışında

 Sanayi sitesinde

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

*Sanayi sektörü için:

Yerleşim bölgesinde              %18

Yerleşim bölgesi dışında        %28

Sanayi sitesinde                     %54

 

*Hizmet sektörü için:

Yerleşim bölgesinde              %96

Yerleşim bölgesi dışında        %4

 

YORUM:

Yerleşim tarzı, nispî olarak uygundur. Hizmet sektörü için normal yerleşim tarzı söz konusu iken; sanayi sektöründe tam bir uygunluk olmadığı, ancak bu yönde bir hareketin olduğu belirtilebilir. Bu hareket, yerleşim tamamen sanayi sitesinde gerçekleşene kadar devam edecektir.

 

 

 

7)SORU:İşletmenizin kuruluş yeri ile ilgili sorunları nelerdir?

 Pazara uzaklık

 Ham madde ve malzeme kaynaklarına uzaklık

 Enerji kaynakları sınırlı

 Ulaşım imkânları sınırlı

 İşletme, yeri itibariyle büyümeye uygun değil

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %84

Her iki sektör için de ağırlıklı olarak tercih edilen, “İşletmenin, yeri itibariyle büyümeye uygun olmayışı”dır.

 

YORUM:

Hizmet sektörü işletmeleri için; ticarî kaygılar dolayısıyla yapılmış bir tercih olduğundan bahsedilebilir.

 

Sanayi sektörü işletmeleri için ise; daha çok, sanayi siteleri firmalarının tercihi olduğu kanaâtindeyiz. Mevcut alt yapı yatırımlarının yetersizliği ve ulaşım problemlerinin bunda etkili olma ihtimali yüksektir.

 

 

 

8)SORU:Eleman teminini nasıl gerçekleştiriyorsunuz?

 Şahsî müracaatları değerlendirerek

 Tavsiye üzerine

 İş ve İşçi Bulma Kurumu(Türkiye İş Kurumu)’ndan

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %96

Şahsî müracaatları değerlendirerek                                      %52

Tavsiye üzerine                                                                     %36

İş ve İşçi Bulma Kurumu(Türkiye İş Kurumu)’ndan              %6

Diğer (Gazete ilanı)                                                               %6

 

YORUM:

Ağırlıklı olarak şahsî müracaatlarla personel alımı gerçekleştirilirken; bunlar dışında ise sadece gazete ilanı yoluyla alım gerçekleştirilmektedir.

 

 

 

9)SORU:Temininde en çok güçlük çekilen personel hangi alanlardadır?

 Üretim

 Pazarlama

 Muhasebe

 Finansman

 Dış ticaret

 Ar-Ge

 Halkla İlişkiler

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %84

Tercih edilenleri oranlarıyla sıralayalım:

Pazarlama      %31

Üretim             %24

Muhasebe       %14

Finansman     %11

Ar-Ge              %11

Dış Ticaret      %9

 

YORUM:

Pazarlamanın en çok ihtiyaç hissedilen alan olduğu ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

10)SORU:İşletme içinde eğitim programları düzenliyor musunuz?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; hangi alanlarda düzenliyorsunuz?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %83

Evet     %48

Hayır    %52

*Evet için:

Yönetim, finansman, muhasebe, üretim, pazarlama, yeni teknolojiler.

 

YORUM:

Olumlu cevap verenlerin program düzenlediği alanlar, genel niteliklidir. Olumsuz cevap veren işletmelerin fazlalığı ise, eğitime verilen önemin derecesini ortaya koymaktadır.

 

 

 

11)SORU:İşletme personelinin dil, bilgisayar vb. alanlardaki eğitim programlarına katılmalarını teşvik ediyor musunuz?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; ne tür teşvik uygulamalarınız (maddî-manevî) vardır?, sıralayınız.

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %78

Evet     %49

Hayır    %51

*Evet için verilen cevaplar:

·         Kurs saatlerinde tolerans gösterilmesi.

·         Kurs ücretlerinin kısmen veya tamamen karşılanması.

 

YORUM:

Sağlanan teşvikler ve destekler olumlu olmakla beraber; bu yönde herhangi bir destek sağlamayan firma sayısı da oldukça fazladır.

 

 

 

12)SORU:İşletmenizde bilgisayarı hangi alanlarda kullanıyorsunuz?

 Stok kontrol

 Üretim

 Muhasebe

 Satış, müşteri takibi

 Personel işlemleri, bordro tanzimi...

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

Tüm alanlarda kullanılmaktadır.

 

YORUM:

Bilgisayarın artık, KOBİ’lerin hayatına tam olarak girmiş olduğu anlaşılmaktadır.

 

 

 

13)SORU:Faaliyet alanınızla ilgili teknolojik gelişmeleri nasıl takip ediyorsunuz?

 Yurt içi ve dışı fuarlara katılarak

 İlgili yayınları takip ederek

 Diğer firmaları izleyerek

 Satış temsilcileri vasıtasıyla

 Diğer (belirtiniz) ...

 Edilmiyor

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

Tüm tercihler işaretlenmiş olmakla beraber, ağırlıklı olarak “Yurt içi ve dışı fuarların takip edildiği”, ayrıca “İlgili yayınların takip edildiği” belirtilmiştir.

 

YORUM:

Firmalar, bizzat bu tür fuarlara katıldığından, gelişmeleri de yoğun olarak buralardan takip etmektedir.

 

 

 

14)SORU:Üretimle ilgili aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

 Yerli ve ithal ham madde yetersizlikleri

 Ham madde tedarik süresinin uzun olması

 Ham madde maliyetlerinin yüksek olması

 Üretim teknolojisinin eski olması

 Kalifiye eleman yetersizliği

 Üründe istenen kalite standardını karşılayamama

 Stoklardaki artışlar

 Ambalajlama ile ilgili sorunlar

 Teslimatta gecikmeler

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:

Bu cevabı sadece sanayi sektörü işletmeleri açısından değerlendirmeye tâbi tutacağız. Farklı cevaplar olmakla beraber; biz genel sıralamaya yer vereceğiz:

1)Ham madde maliyetlerinin yüksek olması

2)Stoklardaki artışlar

3)Yerli ve ithal ham madde yetersizlikleri

4)Ham madde tedarik süresinin uzun olması

5)Kalifiye eleman yetersizliği

6)Üründe istenen kalite standardını karşılayamama

7)Ambalajlama ile ilgili sorunlar

8)Teslimatta gecikmeler

9)Üretim teknolojisinin eski olması.

 

YORUM:

“Ham madde maliyetlerinin yüksekliği” ilk sorun olarak belirtilirken; “Üretim teknolojisinin eskiliği” en az önemli sorun olarak tercih edilmiştir. Bundan, teknolojik donanımlarının yeni olduğu anlaşılmaktadır. İlk tercihin sebebi ise “enflasyon”dur.

 

 

 

15)SORU:Hangi satış kanalını kullanmaktasınız?

 Kendimiz direkt satıyoruz

 Pazarlamacılar vasıtasıyla

 Toptancılar vasıtasıyla

 Satış acenteleri vasıtasıyla

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:Cevaplama oran: %90

Tüm kanallar kullanılmakla beraber; ağırlıklı olarak işletmeler, “Direkt satış kanalını” tercih (%80) etmektedir. Bu, her iki sektör için de geçerlidir.

 

YORUM:

Yapıları dolayısıyla bu kanalı ağırlıklı olarak kullanmaktadırlar.

 

 

 

16)SORU:Pazarlama ile ilgili aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

 Müşteri istek ve ihtiyaçları yönünde ürün geliştirememek

 Pazar ve tüketici araştırmaları yapamamak

 Geleceğe yönelik sağlıklı satış tahminleri yapamamak

 Dağıtım kanalında karşılaşılan zorluklar

 İç talep yetersizliği

 Dış talep yetersizliği

 Satış sonrası servis ve garanti görevlerini yerine getirememek

 Satış ve pazarlama elemanlarının alımındaki, eğitimindeki ve denetimindeki güçlükler

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:Cevaplama oran: %51

En çok tercih edilene göre sıralayalım:

1)Geleceğe yönelik...

2)Pazar ve tüketici...

3)İç talep...

4)Dağıtım kanalı...

5)Satış ve pazarlama...

6)Müşteri istek...

7)Dış Talep...

8)Satış sonrası...

 

YORUM:

“Gelecekle ilgili belirsizlik” ilk sırada yer almaktadır. Bunun sebebi, yapılan yatırımın sağlıklı temellere dayanmayışı olabilir. Yani fizibilite etüdü yapılmadan, yatırımlara karar vermiş olma ihtimali vardır. Ancak bu, aynı zamanda ekonomideki dalgalanmaların ve belirsizliğin beraberinde getirdiği bir olumsuzluk da olabilir.

 

 

 

2.4. BÖLÜM IV: KOBİ’LERİN FİNANSAL SORUNLARI:

1)SORU:Sizce bir işletme sahibinin finansal konularda bilgi sahibi olmaması, önemli bir sorun mudur, neden?

 Evet, .....

 Hayır, .....

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %98

Evet     %96

Hayır    %4

Evet için verilen bazı cevapları sıralayalım:

·         İşletmenin olumsuz ekonomik şartlar altında varlığını koruyabilmesi, istikrarlı hareket edip gelişmesi ve büyümesi, finansa bağlıdır.

·         Şirketin ekonomik açıdan durumunu net bir şekilde görebilmek için finans bilgisi gereklidir.

·         Finansman, ticaretin önemli bir unsurudur.

 

YORUM:

İşletmelerin, finansman meselesini önemli gördükleri anlaşılmaktadır.

 

 

 

2)SORU:Aşağıdaki finansal sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

 Kredi temininde karşılaşılan sorunlar

 Faiz ödemeleri

 Alacakların zamanında tahsil edilememesi

 Çeşitli vergi sorunları

 Öz kaynakların yetersizliği

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %68

Tercih sırasına göre sıralayalım:

·         Alacakların zamanında tahsil edilememesi.

·         Kredi temininde karşılaşılan sorunlar.

·         Faiz ödemeleri.

·         Öz kaynakların yetersizliği

·         Çeşitli vergi sorunları

 

YORUM:

Alacakların tahsilatındaki sorunlar kredi ve faizden daha önemli görülmektedir ki bu, oldukça çarpıcıdır. Buradan, piyasada nakit açısından bir güvensizliğin mevcut olduğu gibi olumsuz bir durum da ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

3)SORU:Finansman ihtiyacınızı aşağıdaki yollardan hangisiyle karşılıyorsunuz? Tercih sırasına göre numaralandırınız.

 Eximbank kredileri

 Kamu bankaları kredileri

 Özel sektör bankaları kredileri

 Özel finans kurumları fonları

 Gayri resmi piyasadan borçlanma

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %84

Sıralama şöyledir:

1)Özel sektör bankaları kredileri

2)Kamu bankaları kredileri

3)Eximbank kredileri

4)Özel finans kurumları fonları

5)Gayri resmi piyasadan borçlanma

6)Diğer: Otofinansman, Dayanışma ortaklıkları

 

YORUM:

Kamu bankalarına ikinci derecede rağbet edilmesi, bir olumsuzluğun işareti olabilir. Çünkü Halk Bankası gibi bir KOBİ hâmisi bankanın sağladığı imkânlar dolayısıyla bu kategoride ilk sırada yer alması gerekirdi. Akla şu soru geliyor: “Acaba Halk Bankası, işlevini yerine getiremiyor mu?” “Diğer kısmında belirtilen “Dayanışma ortaklıkları” da ilgi çekicidir. “İşletmelerin tek başlarına gerçekleştiremedikleri bir projeyi finansal açıdan güçlerini birleştirerek gerçekleştirme amacıyla oluşturdukları gayri resmi birlikler” şeklinde ifade edilen söz konusu ortaklığın, yaygın olarak başvurulan bir model olduğu belirtilmektedir.

 

 

 

4)SORU:Kredi kullanırken karşılaşılan aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

 Teminat gösterme mecburiyeti

 Bürokratik işlemlerin fazlalığı

 Verilen kredi miktarının azlığı

 Kredi vadelerinin kısalığı

 Diğer (belirtiniz) ...

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %60

Sıralama şu şekildedir:

Teminat..., Bürokratik..., Verilen..., Kredi...

 

YORUM:

En çok karşılaşılan sorun, teminatlarla ilgilidir. Kredi tahsisinde talep edilen ilk ve en temel şart yeterli teminat olup olmadığıdır. Zaten teminatlarla ilgili olarak yeterli birikime sahip olmayan KOBİ’ler, bu talep dolayısıyla kredilerden gerektiği gibi faydalanamamaktadır.

 

 

 

5)SORU:Sermaye piyasasından fon temin etmek maksadıyla herhangi bir teşebbüste bulundunuz mu?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; ne gibi sorunlarla karşılaştınız?

*Hayır ise; neden?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %90

Verilen cevap: “-Hayır.”

 

Sıralanan iki cevabı aktaralım:

·         Yeterli alt yapıya sahip değiliz.

·         Buna gerek görmüyoruz.

 

YORUM:

KOBİ’lerin, konu ile yakın ilişkili olmadığı ortaya çıkmaktadır. Henüz bu piyasanın farkında olmadıkları gibi ne tür alternatif finansal imkânlar getirileceğini dahi bilmemektedirler. Bu piyasayla ilişkiye girmeleri mutlaka temin edilmelidir.

 

 

 

6)SORU:Yatırım teşviklerinden faydalandınız mı?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; aşağıdaki yatırım teşvik kalemlerinin hangisinden faydalandınız?

 Gümrük Vergisi, diğer vergi (Damga, BSMV...) ve fon  muafiyeti

 Yatırım indirimi

 Enerji desteği

 Arsa sağlanması

 Devlet kredisi

 Hepsi

*Hayır ise; Neden faydalanamadınız? Karşılaştığınız sorunları  sıralayınız.

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %92

*Evet: %33

Ağırlıklı olarak ilk ikisinden faydalanılmaktadır.

*Hayır: %67

Sıralanan sebepler:

·         Bürokratik sebepler

·         Gerekli çalışmayı yapacak kadronun olmayışı

 

YORUM:

Sıralanan sebepler, bu konuda teşebbüste bulunmayı engelleyici niteliktedir. Bir başka bilirkişi vasıtasıyla yapılan çalışmalar ise belli bir maliyeti getirdiğinden, KOBİ’ler bu imkâna pek rağbet etmemektedir.

 

 

 

7)SORU:İhracat teşviklerinden faydalandınız mı?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; aşağıdaki ihracat teşviklerinin hangisinden faydalandınız?

 Gümrük Vergisi, diğer vergi (KDV, Damga Vergisi, BSMV...) ve fon muafiyeti

 İhracat sayılan satış ve teslimlerle ilgili muafiyetli ithalât

 Eşdeğer eşya kullanım imkânı

 Diğer (belirtiniz) ...

 Hepsi

*Hayır ise; neden faydalanamadınız? Karşılaştığınız sorunları sıralayınız.

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %84

*Evet: %20

Ağırlıklı olarak ilk iki kalemden faydalanılmaktadır.

*Hayır: %80

 

Verilen cevaplar:

·         İhracat yapmıyoruz.

·         Gerek görmedik.

 

YORUM:

Bu rakamlardan ve sıralanan sebeplerden anlaşıldığına göre, KOBİ’lerin ihracata olan katkıları düşük seviyededir. Demek ki daha çok iç piyasaya yönelik faaliyette bulunmaktadırlar.

 

 

 

8)SORU:Aşağıdaki desteklerin hangisinden istifade ettiniz?

 Ar-Ge sermaye desteği

 Çevre maliyetleri ile ilgili destek

 Pazar araştırmaları desteği

 Yurt dışı ofis, mağaza işletme ve tanıtım faaliyetleri desteği

 Yurt içindeki uluslararası ihtisas fuarlarına katılım desteği

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %38

Ağırlıklı olarak tercih edilenleri sıralayalım:

·         Yurt içindeki uluslararası ihtisas fuarlarına katılım desteği.

·         Yurt içi ofis, mağaza işletme ve tanıtım faaliyetleri desteği.

 

YORUM:

KOBİ’lerin, kendilerine bu yönde sağlanan desteklerden haberdar olmadıkları ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

9)SORU:Kredi Garanti Fonu’ndan hiç faydalandınız mı?

 Evet                          Hayır

*Evet ise; hangi sorunlarla karşılaştınız?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %96

Evet     %6

Hayır    %94

 

YORUM:

KOBİ’lerin, faydalanmak bir yana; neredeyse böyle bir fonun varlığından bile haberdar olmadığı görülmektedir.

 

 

 

10)SORU:Aşağıdaki finansal imkânların hangisinden faydalandınız?

 Leasing

 Factoring

 Forfaiting

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %72

Leasing           %64

Factoring        %10

Forfaiting         0

Hiçbiri              %26

 

YORUM:

Yoğun olarak kullanılan imkân, “Leasing”dir. “Forfaiting” kullanılmamakta iken; bunların hiçbirinden faydalanmayanların oranı ise %26’dır.

 

 

 

11)SORU:Türkiye’deki Sektörel Dış Ticaret Şirketlerine (SDTŞ) 3 örnek verebilir misiniz?

 

CEVAP:Cevaplama oranı: %15

Verilen tek doğru cevap, “EGS Dış Ticaret” olmuştur.

 

YORUM:

KOBİ’lerde bu alanla ilgili bilgi edinme çabasına girilmediği anlaşılmaktadır. Halbuki bu model kapsamında çok ciddi başarılara imza atmak mümkündür. Bu modelin hayata geçirilmesi için çaba içine girilmeli ve şirketler kurulması sağlanmalıdır.

 

 

 

2.5.NİHAİ DEĞERLENDİRME

            Burada, anket sonunda işletmelere yönelttiğimiz şu soruya verilen cevapları genel itibariyle aktarmaya çalışacağız:

“Türkiye’de KOBİ’lerin gelişimi ve finansal sorunları ile ilgili olarak belirtmek istediğiniz düşünce, çözüm teklifi vb. varsa lütfen aşağıya aktarınız.”

 

Verilen cevapları başlıklar altında sınıflandırarak aktaracağız:

 

 

FAALİYET KONUSU:

·         KOBİ’ler, faaliyette bulunacakları alanı çok iyi tespit etmelidir.

·         Üretimlerinin belli bir kısmını ihracata yönlendirmelidirler.

 

            KOBİ’lerin faaliyette bulunacakları alanla ilgili bu düşünceleri, konu ile ilgili hassasiyetlerini ifade etmektedir. Bu, belki de başarılı olabilmek için dikkat edilmesi gereken en önemli husustur. İkinci teklif ise bir üretim stratejisi olup gerçekleştirilmesi durumunda, bunun hem KOBİ’lere hem de ekonomiye faydalı olacağı açıktır.

 

 

BİLGİ:

·         Teknolojik gelişmeyi yakından takip etmelidirler.

·         KOBİ’lerin gerçek istatistikî bilgilere kısa sürede ulaşmalarını sağlayacak bir sistem kurulmalıdır.

·         Teknolojik, finansal ve dış ticaret konularında KOBİ’lere rehberlik edecek ve kâr amacı gütmeyen vakıfların kurulması sureti ile know-how desteği sağlanmalıdır.

·         Sadece fizibilite çalışmalarına yönelik rehberlik ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar kurulmalıdır.

 

            Bu konuda belirtilen tüm teklifler, KOBİ’lerin bilgiye verdikleri önemi ifade etmekle beraber, buna ne derecede muhtaç olduklarını da ortaya koymaktadır. Belirtilen tekliflerden anlaşıldığı kadarıyla KOBİ’ler, bilgiye ulaşmanın ve bundan faydalanabilmenin zorluğuna dikkat çekmeye çalışmaktadır. Dolayısıyla bilginin sistemli bir şekilde sağlanması gerektiğini ifade etmiş olmaktadırlar.

 

 

KREDİ:

·         Kredi işlemlerinde bürokrasi azaltılmalıdır.

·         Kredi vadelerinin uzatılması gereklidir.

·         Gerçek ihtiyaç sahibi KOBİ’lere kredi verilmeli; teminat, ipotek gibi güçlükler ortadan kaldırılmalı ve kredilerin amacına uygun kullanımı sağlanmalıdır.

 

            Kredi işlemlerindeki zorluklardan bir kısmı burada tekrar zikredilmiştir. Fakat bunlardan sonuncusu dikkat çekici niteliktedir. Kredilerin gerçek ihtiyaç sahibi KOBİ’lere tahsis edilmesi ve gerekli takibatın yapılarak amacına uygun kullanımının sağlanması, bu alanda arzu edilen hedefe ulaşılmasını kolaylaştıracaktır.

 

 

VERGİ:

·         Gümrük vergilerinin indirilmesi gereklidir.

·         Devlet, artan işçi sayısına artan oranda SSK prim desteği vermelidir.

·         Üretim maliyetlerinin minimize edilmesi gereklidir. Bu kapsamda örneğin; ham maddeden vergi alınmayabilir veya düşük seviyede alınabilir.

 

Bu konuda KOBİ’ler, kısaca şunu ifade etmek istemektedir:

“Zaten maliyetlerimiz yüksek seviyededir. Eğer devlet, vergilerin bir kısmını azaltır veya kaldırırsa bu konuda bizi nispeten rahatlatmış olacaktır.”

 

İkinci teklifte dile getirilen SSK prim desteği uygulamasına yönelik teklif de dikkate alınması gereken niteliktedir.

 

 

DIŞ TİCARET:

·         İhracatta, KDV alacağı vergi borçlarına mahsup edilmelidir.

·         İhracatta navlun iadesi desteği sağlanmalıdır.

·         Belli bir seviyeyi yakalamış ihracatçı KOBİ’lere yurt dışına çıkışlarında vize problemlerinin olmaması için özel bir pasaport tahsis uygulaması başlatılabilir.

 

            Bir önceki başlık altında da dile getirildiği gibi, dış ticaret konusunda belirtilen bu teklifler de maliyetle direkt olarak ilgilidir. Yani KOBİ’ler, maliyetlerin düşürülmesine yönelik her türlü değişikliğin yapılması gerektiğini ifade etmektedir. Bunların, verimliliğin artışına katkıda bulunacağı, hatırdan çıkarılmamalıdır. Yurt dışına çıkışlar için özel pasaport uygulaması da KOBİ’lerin ihracata yönlendirilmesinde etkili olabilecek niteliktedir.

 

Tüm bu teklifler ve bunlarla ilgili açıklamalarımız ve yorumlarımızdan sonra genel olarak, bir değerlendirme yapacak olursak; anketin teorik olarak ortaya konan sorunların pratikte de aynen var olduğunu teyit etmesi dolayısıyla amacına ulaştığını söyleyebiliriz.

 

            Verilen cevaplar ve ayrıca yukarıda sıraladığımız düşünce ve çözüm teklifleri, ekonomimizdeki işletmeler açısından dile getirilen sorunlarla örtüşmektedir. Dolayısıyla, bu yönü itibariyle “Anket çalışması başarıya ulaşmıştır.” demek mümkündür.

 

 

 

 

 

EK: ANKET FORMU: KOBİ’LERİN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ VE FİNANSAL SORUNLARI İLE İLGİLİ ANKET ÇALIŞMASI:

 

İŞLETMENİN:

ADI

 

FAALİYET KONUSU (KONULARI)

 

KURULUŞ TARİHİ

 

FAALİYETE GEÇİŞ TARİHİ

 

KAYITLI / ÖDENMİŞ SERMAYESİ

                                         /

KAPASİTE KULLANIM ORANI

 

ANKETİ CEVAPLANDIRANIN ŞİRKETTEKİ STATÜSÜ

 

 

 

I - İŞLETMENİN YAPISI İLE İLGİLİ SORULAR:

1)İşletmeniz, bir ortaklık mıdır?

  Evet                          Hayır

*Ortaklık ise, ortaklar çoğunlukla aile üyeleri veya akrabalardan mı oluşmaktadır?

  Evet                          Hayır

 

2)İşletme sahibi (sahipleri) aynı zamanda işletmede yönetici midir?

  Evet                          Hayır

 

3)Temel ham madde temin yerlerini nispî olarak belirtiniz.

 * % ..... Yurt içi

 * % ..... Yurt dışı

 

4)Üretiminiz nispî olarak hangi tüketiciye yöneliktir?

 * % ..... Endüstriyel tüketici (fabrika ...)

 * % ..... Nihai tüketici (halk...)

 

5)Üretimde kullandığınız makinelerin ortalama yaşı kaçtır?

 

6)Üretim teknolojinizin durumu sizce nasıldır?

  Modern

  Yeni sayılır

  Biraz eski

  Eski

  Çok eski

 

7)Sahip olduğunuz standart belgelerini işaretleyiniz.

  TSE

  TSEK

  ISO 9000

  Diğer (belirtiniz) .....

 

8)İşletmenizde sadece finansal işlerle ilgili bir bölüm mevcut mudur?

  Evet                          Hayır

 

 

II - KOBİ’LERİN EKONOMİDEKİ YERİ:

1)Bir KOBİ tanımı yapar mısınız?

 

2)Bir KOBİ olarak; sizce tanımlanmış olmak önemli midir, neden?

  Evet, .....

  Hayır, .....

 

3)Bağlı bulunduğunuz birlik, konfederasyon, vakıf veya dernek var mıdır?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise:

 a-Bunları sıralar mısınız?

 b-Böyle bir bağlılığa niçin ihtiyaç hissettiniz?

 c-Bu bağlantılarınızla ilgili sorunlarınız, varsa, nelerdir?

 *Hayır ise:

 a-Bu tür bağlantılarınızın olmayışının sebepleri nelerdir?

 b-Bağlantı kurmayı düşünüyor musunuz?

  Evet                          Hayır

 

4)Türkiye’de KOBİ’lere rehberlik ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar var mıdır?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise, bildiğiniz kuruluşları yazar mısınız?

 

5)Teknoloji transferi ve teknik bilgi veren kuruluşlardan, varsa, irtibata geçip istifade ettiklerinizin isimlerini yazabilir misiniz?

 

6)KOBİ’lere destek verdiğini bildiğiniz kamu niteliğindeki kuruluşlardan bildiklerinizi sıralar mısınız?

 

 

III - KOBİ’LERİN GENEL SORUNLARI:

1)Aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

  Pazarlama alanındaki yetersizlikler

  Yenilikler ve teknoloji konusundaki aksaklıklar

  Eğitim konusundaki eksiklikler

  Finansal alandaki sorunlar

 

2)İşletmenize hangi alan(lar)da danışmanlık hizmeti alıyorsunuz?

  Planlama, Örgütleme, Organizasyon

  Pazarlama

  Muhasebe

  Finansman

  Üretim

  Personel Yönetimi

  Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge)

  Halkla İlişkiler

  Diğer (belirtiniz) ...

  Almıyorum

 

3)Karşılaştığınız hukukî nitelikteki sorunlarınıza örnek verebilir misiniz?

 

4)Karşılaştığınız bürokratik engellerle ilgili birkaç örnek verebilir misiniz?

 

5)Yatırımlarınızla ilgili olarak hiç ‘‘fizibilite raporu’’ hazırladınız mı?

  Evet                          Hayır

 *Hayır ise; neden?

 

6)İşletmeniz nerede bulunmaktadır?

  Yerleşim bölgesinde

  Yerleşim bölgesi dışında

  Sanayi sitesinde

 

7)İşletmenizin kuruluş yeri ile ilgili sorunları nelerdir?

  Pazara uzaklık

  Ham madde ve malzeme kaynaklarına uzaklık

  Enerji kaynakları sınırlı

  Ulaşım imkânları sınırlı

  İşletme, yeri itibariyle büyümeye uygun değil

 

8)Eleman teminini nasıl gerçekleştiriyorsunuz?

  Şahsî müracaatları değerlendirerek

  Tavsiye üzerine

  İş ve İşçi Bulma Kurumu(Türkiye İş Kurumu)’ndan

 

9)Temininde en çok güçlük çekilen personel hangi alanlardadır?

  Üretim

  Pazarlama

  Muhasebe

  Finansman

  Dış ticaret

  Ar-Ge

  Halkla İlişkiler

  Diğer (belirtiniz) ...

 

10)İşletme içinde eğitim programları düzenliyor musunuz?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; hangi alanlarda düzenliyorsunuz?

 

11)İşletme personelinin dil, bilgisayar vb. alanlardaki eğitim programlarına katılmalarını teşvik ediyor musunuz?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; ne tür teşvik uygulamalarınız (maddî-manevî)  vardır?, sıralayınız.

 

12)İşletmenizde bilgisayarı hangi alanlarda kullanıyorsunuz?

  Stok kontrol

  Üretim

  Muhasebe

  Satış, müşteri takibi

  Personel işlemleri, bordro tanzimi...

  Diğer (belirtiniz) ...

 

13)Faaliyet alanınızla ilgili teknolojik gelişmeleri nasıl takip ediyorsunuz?

  Yurt içi ve dışı fuarlara katılarak

  İlgili yayınları takip ederek

  Diğer firmaları izleyerek

  Satış temsilcileri vasıtasıyla

  Diğer (belirtiniz) ...

  Edilmiyor

 

14)Üretimle ilgili aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

  Yerli ve ithal ham madde yetersizlikleri

  Ham madde tedarik süresinin uzun olması

  Ham madde maliyetlerinin yüksek olması

  Üretim teknolojisinin eski olması

  Kalifiye eleman yetersizliği

  Üründe istenen kalite standardını karşılayamama

  Stoklardaki artışlar

  Ambalajlama ile ilgili sorunlar

  Teslimatta gecikmeler

  Diğer (belirtiniz) ...

 

15)Hangi satış kanalını kullanmaktasınız?

  Kendimiz direkt satıyoruz

  Pazarlamacılar vasıtasıyla

  Toptancılar vasıtasıyla

  Satış acenteleri vasıtasıyla

  Diğer (belirtiniz) ...

 

16)Pazarlama ile ilgili aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

  Müşteri istek ve ihtiyaçları yönünde ürün geliştirememek

  Pazar ve tüketici araştırmaları yapamamak

  Geleceğe yönelik sağlıklı satış tahminleri yapamamak

  Dağıtım kanalında karşılaşılan zorluklar

  İç talep yetersizliği

  Dış talep yetersizliği

  Satış sonrası servis ve garanti görevlerini yerine getirememek

  Satış ve pazarlama elemanlarının alımındaki, eğitimindeki ve denetimindeki güçlükler

  Diğer (belirtiniz) ...

 

 

IV - KOBİ’LERİN FİNANSAL SORUNLARI:

1)Sizce bir işletme sahibinin finansal konularda bilgi sahibi olmaması, önemli bir sorun mudur, neden?

  Evet, .....

  Hayır, .....

 

2)Aşağıdaki finansal sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

  Kredi temininde karşılaşılan sorunlar

  Faiz ödemeleri

  Alacakların zamanında tahsil edilememesi

  Çeşitli vergi sorunları

  Öz kaynakların yetersizliği

 

3)Finansman ihtiyacınızı aşağıdaki yollardan hangisiyle karşılıyorsunuz? Tercih sırasına göre numaralandırınız.

  Eximbank kredileri

  Kamu bankaları kredileri

  Özel sektör bankaları kredileri

  Özel finans kurumları fonları

  Gayri resmi piyasadan borçlanma

 

4)Kredi kullanırken karşılaşılan aşağıdaki sorunları önem sırasına göre numaralandırınız.

  Teminat gösterme mecburiyeti

  Bürokratik işlemlerin fazlalığı

  Verilen kredi miktarının azlığı

  Kredi vadelerinin kısalığı

  Diğer (belirtiniz) ...

 

5)Sermaye piyasasından fon temin etmek maksadıyla herhangi bir teşebbüste bulundunuz mu?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; ne gibi sorunlarla karşılaştınız?

 *Hayır ise; neden?

 

6)Yatırım teşviklerinden faydalandınız mı?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; aşağıdaki yatırım teşvik kalemlerinin hangisinden faydalandınız?

  Gümrük Vergisi, diğer vergi (Damga, BSMV...) ve fon  muafiyeti

  Yatırım indirimi

  Enerji desteği

  Arsa sağlanması

  Devlet kredisi

  Hepsi

 *Hayır ise; neden faydalanamadınız? Karşılaştığınız sorunları sıralayınız.

 

7)İhracat teşviklerinden faydalandınız mı?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; aşağıdaki ihracat teşviklerinin hangisinden faydalandınız?

  Gümrük Vergisi, diğer vergi (KDV, Damga Vergisi, BSMV...) ve fon muafiyeti

  İhracat sayılan satış ve teslimlerle ilgili muafiyetli ithalât

  Eşdeğer eşya kullanım imkânı

  Diğer (belirtiniz) ...

  Hepsi

 *Hayır ise; neden faydalanamadınız? Karşılaştığınız sorunları sıralayınız.

 

8)Aşağıdaki desteklerin hangisinden istifade ettiniz?

  Ar-Ge sermaye desteği

  Çevre maliyetleri ile ilgili destek

  Pazar araştırmaları desteği

  Yurt dışı ofis, mağaza işletme ve tanıtım faaliyetleri desteği

  Yurt içindeki uluslararası ihtisas fuarlarına katılım desteği

 

9)Kredi Garanti Fonu’ndan hiç faydalandınız mı?

  Evet                          Hayır

 *Evet ise; hangi sorunlarla karşılaştınız?

 

10)Aşağıdaki finansal imkânların hangisinden faydalandınız?

  Leasing

  Factoring

  Forfaiting

 

11)Türkiye’deki Sektörel Dış Ticaret Şirketlerine (SDTŞ) 3 örnek verebilir misiniz?

 

*** Türkiye’de KOBİ’lerin gelişimi ve finansal sorunları ile ilgili olarak belirtmek istediğiniz düşünce, çözüm teklifi vb. varsa lütfen yazınız.

 

 

 

Mehmet Behzat Ekinci,

İstanbul, İktisat, Doktora.

mbekinci@akademiktisat.net

http://www.akademiktisat.net

 

 

 

FAYDALANILAN KAYNAKLAR

1.       İlhan Uludağ, Vildan Serin, Türkiye’de Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler, Yapısal ve Finansal Sorunlar, Çözümler, İstanbul, İTO Yayını, No:1991-25, 1991.

2.       Kayseri Tekstil Sektörü Envanteri Anketi, Kayseri, Erciyes Üniversitesi, İ.İ.B.F., 1995.

3.       Harun Taşkın, Cemalettin Kubat, Orhan Torkul, İsmail Hakkı Cedimoğlu, Kerim Özdemir, Adem Göleç, Remzi Gümüştaş, Türkiye’de Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) Problemleri ve Bir Anket Uygulaması, Adapazarı Ticaret ve Sanayi Odası ve Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü Araştırma Geliştirme Projesi, Adapazarı, Sakarya Üniversitesi, Basımevi, Haziran, 1997.

4.       Son Krizler Çerçevesinde; Mevcut Durumun, Geleceğe Yönelik Beklentilerin ve Tekliflerin Tespitine İlişkin Anket Çalışması, İstanbul, Askon, Haziran 2001.

5.       Mehmet Behzat Ekinci, Türkiye’de KOBİ’lerin Kurumsal Gelişimi ve Finansal Sorunları, İstanbul, Askon, 2003.

 

 

 

Sayfa Başı